De overgang markeert het einde van de vruchtbare jaren en gaat vaak gepaard met een hele reeks aan fysieke en emotionele veranderingen. Een onderdeel van de overgang dat echter vaak over het hoofd wordt gezien, of in ieder geval niet openlijk wordt besproken, is de impact ervan op de seksualiteit en intimiteit. Toch heeft de overgang en de hormonale veranderingen die daarmee gepaard gaan onmiskenbaar impact op de intimiteit. Lees waarom dat zo is en hoe vrouwen en hun partners er het best mee om kunnen gaan.
Hormoonveranderingen tijdens de overgang
De overgang is een volkomen natuurlijke fase die voor vrouwen meestal ergens tussen de leeftijd van 45 en 55 jaar aanvangt. Tijdens deze periode treden er allerlei hormonale veranderingen op, waarvan de meest opvallende de afname van de productie van oestrogeen is. Oestrogeen speelt een belangrijke rol in het reguleren van de menstruatiecyclus en naarmate de oestrogeenspiegels dalen, kunnen vrouwen een hele reeks fysieke en emotionele symptomen ervaren. Daar horen de bekende opvliegers bij, maar ook stemmingswisselingen, en een verminderd libido.
Wat hormonen met intimiteit te maken hebben
Oestrogeen is het belangrijkste geslachtshormoon van vrouwen. En hormonen spelen een belangrijke rol in de seksuele gezondheid en verlangens van zowel mannen als vrouwen. Bij vrouwen zijn het, naast oestrogeen, vooral progesteron en testosteron die invloed hebben op seksueel gedrag.
Oestrogeen wordt gemaakt in de eierstokken, in vetweefsel en in de bijnieren. Tijdens de vruchtbare jaren wordt dit vooral rond de ovulatie door het lichaam verhoogd. Het zorgt er dan voor dat vrouwen meer zin in seks hebben. De reden hierachter laat zich raden: het is een trucje van de natuur om te zorgen dat vrouwen rondom de vruchtbaarste periode seks hebben. Daarnaast zorgt oestrogeen ervoor dat de afscheiding dunner is en de vagina goed vochtig.
Progesteron helpt bij het reguleren van de menstruatiecyclus. Wanneer progesteron toeneemt, neemt de zin in seks af. Ook hiervoor ligt de oorzaak in de natuur: stel, een vrouw is tijdens de vruchtbare periode bevrucht, dan kunnen bevruchte eitjes zich nu rustig in de baarmoeder nestelen, want het lichaam zorgt dat het progesteron niveau stijgt na de ovulatie. Tot slot verhoogt testosteron bij vrouwen het libido, net als bij mannen.
Tijdens de overgang dalen de niveaus van oestrogeen en progesteron drastisch en de kans is groter dat er een disbalans tussen de twee ontstaat. Dit kan leiden tot een aantal veranderingen in het lichaam van een vrouw, waaronder vaginale droogheid, dunner wordende vaginale weefsels en verminderde gevoeligheid. Dat kan op zichzelf al een negatief effect hebben op het libido, maar daar komt nog eens bij dat door deze dalende hormoonniveaus de zin in seks überhaupt al afneemt. Tel daar stemmingswisselingen en moeite om te ontspannen bij op en je lijkt genoeg ingrediënten te hebben voor een totale achteruitgang van je seksleven. Of niet?
Communicatie en begrip maken het verschil
Gelukkig hoeft het niet zo uit te pakken. Natuurlijk, er treden vrijwel zeker veranderingen op die impact hebben op de intimiteit. Maar, het is belangrijk om te weten dat de overgang niet hetzelfde is voor elke vrouw. Sommigen kunnen weinig tot geen problemen ervaren met hun seksualiteit tijdens deze fase, terwijl anderen behoorlijke veranderingen kunnen doormaken. Wat echter voor alle vrouwen geldt, is dat communicatie en begrip met hun partners essentieel zijn om de intimiteit te behouden of te herstellen. Dat kan op de volgende manieren:
- Zorg voor een open communicatie: praat openlijk met je partner over wat je ervaart tijdens de overgang. Of het nu om fysieke of emotionele veranderingen gaat, het bespreken van je gevoelens en zorgen kan helpen bij het verminderen van spanningen. Bovendien zorgt het voor begrip bij je partner. Als je partner niet weet wat er aan de hand is, kan dat immers onnodig tot spanningen leiden.
- Verken andere vormen van intimiteit: Intimiteit hoeft niet altijd seksueel te zijn. Ook knuffelen, kussen, praten en gewoon tijd samen doorbrengen hoort daar bij. Door andere vormen van intimiteit te onderzoeken, kan je een sterke en intieme band behouden, zelfs als de seksuele activiteit (tijdelijk) verminderd is.
- Wees niet bang om professionele hulp te zoeken: Als de veranderingen in je seksuele gezondheid tijdens de overgang je toch te veel worden en je relatie beïnvloeden, overweeg dan om professionele hulp te zoeken. Een seksuoloog of een therapeut is hierin gespecialiseerd en kan je hulpmiddelen aanreiken om er samen uit te komen.
Hormoontherapie en andere behandelingsmogelijkheden
Voor sommige vrouwen kan hormoonvervangingstherapie een optie zijn om de symptomen van de overgang, waaronder seksuele problemen, te verminderen. Tijdens hormoontherapie neem je medicijnen die oestrogeen en soms progesteron bevatten om de dalende hormonale niveaus in het lichaam aan te vullen. Dat kan helpen bij het verlichten van symptomen zoals vaginale droogheid en het herstellen van het libido.
Hormoontherapie is echter niet voor iedereen geschikt, waardoor alleen een arts kan bepalen of dat ook in jouw geval de beste behandelmethode is. Geen enkele andere behandelmethode is zo effectief als hormoontherapie, maar er zijn wel andere stappen die je kan nemen om klachten te verminderen. Denk daarbij aan lokale oestrogeenbehandelingen, moisturizers en glijmiddelen om vaginale droogheid te verlichten.
Zorg voor een gezonde leefstijl
Naast medische behandelingen is een gezonde leefstijl van groot belang voor het behoud van seksuele gezondheid en intimiteit tijdens de overgang.
Zorg bijvoorbeeld voor regelmatige lichaamsbeweging, zodat de doorbloeding flink verbetert. Heb je een stok achter de deur nodig om de regelmaat in het sporten te behouden? Overweeg dan om een personal trainer in te schakelen. Het kiezen van een vrouwelijke personal trainer biedt voordelen zoals een beter begrip van de fysiologische en hormonale behoeften van het vrouwelijk lichaam, wat leidt tot effectievere, op vrouwen gerichte trainingsschema’s. Daarnaast voelen veel vrouwen zich comfortabeler en hebben ze meer vertrouwen bij een vrouwelijke trainer, wat de communicatie en samenwerking ten goede komt. Vrouwelijke trainers kunnen ook fungeren als rolmodellen en inspiratiebronnen, wat motiverend werkt voor vrouwen die vergelijkbare fitnessdoelen willen bereiken.
Zorg ook voor een gezonde voeding om zo een gezond lichaamsgewicht te behouden. Stress moet zo veel mogelijk vermeden worden, terwijl een goede slaap heel belangrijk is. Daarnaast mijd je natuurlijk zoveel mogelijk roken en alcohol. Dit zijn allemaal stappen die goed zijn voor je algehele gezondheid, maar die direct of indirect ook een positieve invloed hebben op je seksuele gezondheid.
Na verandering volgt ook weer herstel
Het is hoe dan ook belangrijk om te onthouden dat na verandering in de regel ook weer herstel optreedt. Misschien niet altijd een herstel naar de situatie zoals die was, maar wel een herstel naar situatie die past bij je wensen en je leefstijl. Het kan wennen zijn wanneer er veranderingen optreden die een duidelijke impact hebben op je seksleven, maar vertrouw erop dat als je er samen aan werkt, je ook weer een natuurlijke oplossing vindt. Door er samen over te blijven praten, nieuwe vormen van intimiteit te ontdekken en desnoods met de ondersteuning van medicijnen of behandeling, vind je de weg naar een gezond en bevredigend seksleven terug, zelfs als je die even kwijt was.
